Cư dân Việt tập trung chủ yếu ở thành phố Nouméa, thủ phủ của Nouvelle Calédonie, Pháp (người Việt gọi là Tân Đảo) và một vài khu vực ở phía Bắc như Chagrin, Paagoumène... Với số dân trên 3.000 người, cộng đồng Việt đã góp phần làm phong phú hơn nền văn hoá đa sắc màu ở hòn đảo Nam Thái Bình Dương này.

Sức vươn kỳ diệu 

Những người Việt đầu tiên đặt chân tới Tân Đảo vào tháng 3/1891. Phần lớn, họ là những người tù chính trị bị lưu đày, số ít đăng ký đi làm phu đồn điền và hầm mỏ khai thác nikel. Cuộc sống nơi xứ người đã khiến họ gặp không ít khó khăn. Nhưng với sự cần cù chịu thương chịu khó, họ dần thoát khỏi thân phận làm thuê, trở thành một cộng đồng thành đạt. Ban đầu, hoạt động kinh doanh của người Việt mới chỉ là những gian hàng bán lẻ, hàng ăn, tiệm cà phê... Dần dần, các cơ sở kinh tế thương mại ngày càng tăng về số lượng và lớn về quy mô. Hiện nay, cộng đồng người Việt tại đây đã trở thành lực lượng kinh tế quan trọng thứ hai sau người Âu. 

Theo ông Nguyễn Đình Cảnh, một người Việt ở Tân Đảo, ngoài việc kinh doanh, họ còn tham gia nhiều lĩnh vực khác ở Tân Đảo như quản lý, tài chính ngân hàng, xây dựng... Riêng ngành may mặc gần như nằm trong tay người Việt. Các xưởng này đã cung cấp nhiều mặt hàng đa dạng mang đậm dấu ấn văn hóa bản xứ cho toàn vùng. Tại các đường phố chính ở Nouméa có rất nhiều cửa hàng của người Việt kinh doanh ăn uống, quần áo, dày dép, điện tử gia dụng, trong đó lớn nhất là toà nhà thương mại Bùi Duyệt Electronic Center bán đồ điện tử.

Một buổi liên hoan mừng xuân. Ảnh: bp3.blogger.com

Theo ông Trần Văn Ban, một công chức về hưu và là người sưu tầm tem, dù chỉ chiếm 1,6% dân số, nhưng cộng đồng Việt có vị trí quan trọng trong xã hội Tân Đảo. Điều này giải thích tại sao trên tem thư, tranh vẽ thể hiện những nét văn hóa đặc sắc ở Tân Đảo luôn có hình ảnh người Việt với chiếc nón lá đặc trưng. Năm 1991, cơ quan bưu chính ở đây đã phát hành mẫu tem “Kỷ niệm 100 năm người Việt đến Nouvelle Calédonie” với hình con rồng Việt uốn lượn quanh lãnh thổ Tân Đảo.

Hiện nay, Tân Đảo là điểm du lịch nổi tiếng điểm du lịch nổi tiếng trên thế giới với bãi biển cát trắng mịn, dải san hô tuyệt đẹp dài 1.600 km.
 
Bản sắc Việt giữa lòng đại dương

Sống xa quê, nhưng người Việt ở đây vẫn cố gắng gìn giữ những nét văn hoá truyền thống. Chùa và nhà thờ không chỉ là nơi thờ phụng, sinh hoạt tín ngưỡng mà còn diễn ra các hoạt động văn hoá, gặp gỡ của cộng đồng, tổ chức các lớp dạy tiếng Việt, dạy võ, học thiền. Nổi tiếng và thu hút nhiều người phải kể đến như chùa Nam Hải Phổ Đà, Quan Âm Phổ Đà ở khu Magenta và nhà thờ Kitô Vua, nhà thờ công giáo Việt Nam ở khu ValléeDuTir. Ngoài lớp dạy tiếng Việt cho trẻ em còn có lớp dạy tiếng Pháp cho người Việt từ nơi khác mới chuyển đến để đồng bào sớm hoà nhập.

Cộng đồng Việt ở Tân Đào đón Tết trung thu. Ảnh: bp3.blogger.com

Tháng 2/1974, Hội Á hữu Việt Nam được thành lập nhằm củng cố tình đoàn kết, bảo tồn văn hoá và hướng về cội nguồn. Sự kiện này đã đáp ứng được nguyện vọng của người Việt ở Tân Đảo, trở thành đầu mối mọi hoạt động của cộng đồng như biểu diễn nghệ thuật, liên hoan gặp gỡ và ẩm thực…

Alain Vũ cho biết, các chương trình mang bản sắc Việt Nam được đồng bào đón nhận rất nồng nhiệt. Alain Vũ cũng từng sáng tác các tiết mục múa mang tên “Bông lúa vàng”, “Xuân trên bản Mèo”… Các đoàn nghệ thuật từ Việt Nam sang biểu diễn đều nhận được sự cổ vũ nhiệt liệt của bà con. Giữ gìn bản sắc dân tộc là ý thức và trách nhiệm mà các gia đình người Việt đều quan tâm. Cô Clarisse Trần có bố người Việt, mẹ người Pháp nói: “Mình không chỉ thừa hưởng sự dạy dỗ từ bố, mà còn được mẹ  truyền cho tình yêu văn hóa từ những điều đơn giản như cách cầm đũa, nói tiếng Việt đến kiến thức lịch sử, phong tục tập quán. Ở Tân Đảo, hình ảnh Việt Nam hiện diện ở nhiều nơi, đặc biệt là các quán ăn Việt tại đường Charles Marie, Magenta, Blanchaud với nhiều món truyền thống như nộm, nem rán, cơm nắm... Còn món phở ở đây được bán với giá 800 france một bát.

Đánh giá về cộng đồng Việt, năm 1995, Chủ tịch Quốc hội Nouvelle Calédonie, ông Dick Ukeiwe cho biết: “Người Việt đã đem đến cho xã hội chúng tôi những nét đẹp về đạo đức của một nền văn hóa lâu đời mà ai cũng phải kính trọng và ngưỡng mộ”. Dù đã phải trải qua nhiều khó khăn nhưng giờ đây, cộng đồng người Việt có thể hãnh diện và tự hào về những gì đã đạt được ở hòn đảo giữa bốn bề sóng gió Thái Bình Dương này.
         Hùng Phong