Không nén được bực tức, anh Vũ Dương, trú tại đường Quang Trung, quận Gò Vấp, TP HCM, kể lại chuyện ngày 30 Tết năm trước mua phải cây sung sai trĩu quả mà ban đầu ai cũng tấm tắc khen hết lời là đầu năm đã có cây “trĩu lộc”. Nhưng đúng mồng 1 Tết, trái đua nhau rụng. Anh bảo, mất tiền không tức bằng việc năm mới đã có điều xui xẻo xảy ra trong nhà. Không ít người như anh Dương, khi bỏ ra hàng chục triệu đồng để mua những cây cảnh kiểu hàng mã.

Từ nhiều năm nay ở TP HCM hình thành một đội ngũ những người chuyên đi bán cây cảnh dạo, là dân lao động ngoại tỉnh. Họ sống tập trung thành “làng cây kiểng” tại khu vực đường Tân Sơn (Gò Vấp) Thạnh Lộc (quận 12)… Những người này có hai bộ phận, một là quanh năm bám trụ với nghề, hằng ngày chở cây bán dọc các tuyến phố, hai là buôn cây theo mùa vụ, thường chỉ hoạt động vào dịp Tết. Những cây cảnh giả được làm ra tập trung chủ yếu dưới bàn tay của những người bán theo mùa vụ này.

Công nghệ làm cây cảnh giả ngày càng tinh vi.

Công nghệ làm cây giả của họ “hoàn mỹ” đến mức dân trong nghề cũng khó phát hiện được bằng mắt thường nếu không… dùng móng tay bấm gốc. Trung, quê ở Hải Dương, một tay “làm cây” có tiếng, cho biết, dùng keo 502 để gắn trái sơ ri, roi hay hoa bụp… là cách giờ chỉ dành cho mấy tay tập tọe vào nghề. Mất công nhưng cũng chỉ được vài chục đến vài trăm nghìn đồng một cây. Trung quan niệm, bỏ công ra làm phải thu bạc triệu trở lên “mới bõ”.

Cách làm của Trung và các tay lão luyện trong nghề là dùng gốc của những cây gỗ đã chết khô, mục, bí quá thì dùng luôn thân cây tươi..., miễn sao có hình dáng bề ngoài xù xì. Trung “độ” cây mai rất khéo.  Gốc cây được đẽo gọt, tạo thế mà theo sự tán tụng của người bán là phượng múa, rồng bay, thế phát tài phát lộc… rồi sau đó lựa chọn những cây mai khẳng khiu nhưng có nhiều nụ, gắn vào gốc giả bằng đinh chắc chắn, và được nhồi nhét chặt vào trong những chiếc chậu đẹp đẽ. Phần trên của nhánh mai được Trung dùng dây kẽm lớn uốn, tạo thế giữa các nhánh, các cành…

Sau đó là đến phần tạo màu. Dung dịch tạo màu được dân buôn cây cảnh truyền nhau thật đơn giản, chỉ là rau lang, rau muống giã nhỏ rồi phết đắp khắp phần thân cây, nhất là những chỗ nối giữa cây thật và cây giả. Đắp xong dung dịch tự tạo, nhìn cây mai cứ như trồng trong góc vườn từ chục năm trước, chỉ vừa được đánh lên chậu, vì có lớp ”rêu” bao phủ.

Trung cho biết, có người còn dùng xi măng trộn cát đúc thành hình gốc cây như thật rồi ghép những cây mai nhỏ vào, nhìn miễn chê. Nếu là cây thật giá phải đến 15 - 20 triệu đồng. Nhưng đánh vào tâm lý ham rẻ, chỉ cần các vị khách mặc cả xuống 7 - 8 triệu đồng là các chủ hàng này gật đầu ngay. Những cây này chỉ sau 2 - 3 ngày sẽ chết, nếu là sung quả được gắn sẽ thâm lại và... rụng sạch.

Trung cho biết, với cách làm giả này, trong vòng mấy ngày giáp Tết, có người kiếm dăm bảy chục triệu đồng.