>> Tàn phế vì bỏ dở việc điều trị tiểu đường

Tiến sĩ (TS) Nguyễn Vinh Quang, Phó Giám đốc BV Nội tiết TƯ khuyến cáo:

Không có một công thức tính chế độ ăn chung cho tất cả các bệnh nhân, vì còn phụ thuộc rất nhiều yếu tố như: Người béo hay gầy, lao động thể lực hoặc không lao động, có biến chứng hay không và còn phụ thuộc vào kinh tế của từng bệnh nhân. 

Các thức ăn liên quan đến bệnh ĐTĐ: Thức ăn có nhiều glucid làm glucose máu tăng nhiều sau khi ăn; thức ăn có nhiều lipid dễ gây vữa xơ động mạch ở người ĐTĐ. Vì thế điều cơ bản trong chế độ dinh dưỡng của bệnh nhân ĐTĐ là phải hạn chế glucid để tránh glucose máu tăng sau khi ăn, và hạn chế lipid nhất là các acid béo bão hoà.

Tất cả bệnh nhân đái tháo đường, không kể đái tháo đường typ 2 hay typ1 đều phải tuân thủ chế độ ăn giảm glucid.

Rượu bia có ảnh hưởng rất lớn đến người bệnh đái tháo đường.

Giờ ăn có vai trò quan trọng như uống thuốc:

- Chia nhỏ bữa ăn đóng một vai trò rất quan trọng trong điều hòa đường huyết, để tránh tăng đường huyết nhiều sau ăn. Nên ăn ba bữa chính và một đến ba bữa phụ.

- Giờ ăn: đóng vai trò quan trọng trong điều chỉnh glucose máu cho người bệnh. Phân bố giờ ăn phụ thuộc vào giờ uống thuốc hoặc tiêm thuốc điều trị đái tháo đường. Chế độ điều trị của bác sĩ sẽ thất bại nếu giờ ăn của người bệnh không tuân thủ theo giờ điều trị bằng thuốc, đặc biệt khi tiêm insulin. Điều này có thể dẫn đến hạ đường huyết khi người bệnh ăn xa giờ tiêm. Bác sĩ điều trị cần phối hợp với người bệnh để phân bố giờ ăn  thích hợp cho họ.

- Chế độ ăn của người bệnh: phải cung cấp cho cơ thể người bệnh một lượng đường tương đối ổn định và quan trọng nhất là phải tính điều độ và hợp lý về giờ giấc tức là chia số thực phẩm được sử dụng trong ngày ra các bữa ăn chính và phụ hợp lý. Nếu người bệnh có tiêm insulin, phải tính đến thời điểm lượng glucose máu tăng cao sau bữa ăn phù hợp với thời điểm insulin có tác dụng mạnh nhất. Glucid nên được chia đều trong ngày để phù hợp với hoạt động của insulin. Chế độ ăn nên ít cholesterol, nên dưới 300mg một ngày.

Việc kiểm soát chất béo cũng giúp cho ngăn ngừa vữa xơ động mạch:

- Hạn chế uống rượu: Rượu có thể ức chế tân tạo đường do đó dễ làm hạ đường huyết, nhất là khi bệnh nhân không ăn. Mặt khác rượu có thể tương tác với thuốc giảm đường huyết  gây nhức đầu, nôn mửa, dãn mạch, hoặc làm lu mờ các triệu chứng hạ đường huyết.

Tìm hiểu tiền sử gia đình có bệnh tim mạch là quan trọng. Các bệnh nhân ĐTĐ có rối loạn mỡ máu cần chú ý đến khẩu phần chất béo để kiểm soát chuyển hóa tốt.

Đối với trẻ em và người lớn thừa cân, tăng cân nhanh và tỷ lệ lipid trong khẩu phần cao cần giảm chất béo:

- Ăn các thực phẩm luộc, rang, hấp hơn là các món rán.

- Bỏ hoàn toàn những thịt nhìn thấy mỡ.

- Ăn bơ tách chất béo và các thực phẩm có hàm lượng chất béo thấp.

- Sử dụng sữa không kem hoặc giảm kem cung cấp sự ngon miệng và đủ năng lượng khẩu phần cần được duy trì. Đối với trẻ dưới 5 tuổi đang sử dụng sữa không kem cần quan tâm bổ sung vitamin và chất khoáng, đặc biệt vitamin A và D.

Nên sử dụng các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp. Khi sử dụng nhóm ngũ cốc để cung cấp năng lượng, nên sử dụng các glucid phức hợp như gạo giã dối, gạo lứt, khoai củ, hạn chế hết sức đường đơn như đường kính, mật, mía, kẹo, mứt, quả khô...