Người dân Việt Nam thường quan niệm: “Có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, nên cứ đến ngày rằm hay ngày đầu tháng, cuối tháng, ngày lễ thì thắp nén hương với một ít hoa quả cho lòng thanh thản. Tuy nhiên, không biết có phải do “phú quý sinh lễ nghĩa” hay không mà ngày càng có không ít người khi thấy trong nhà bỗng làm ăn khấm khá hoặc tự nhiên lụn bại là nghĩ đó là do kết quả của việc thờ cúng.
Gia đình anh Hoàn, ngụ ở Bình Dương, mấy năm nay buôn bán thuận lợi, công việc như “diều gặp gió”, thu nhập cứ không ngừng tăng lên. Chị Thu vợ anh cho rằng đó là nhờ chị năng đi chùa khấn vái, cầu thần linh phù hộ nên gia đình mới làm ăn khá như thế. Chị đi đâu, làm gì cũng phải xem giờ, xem ngày. Nếu có gì gặp trắc trở, chị đều cho là do anh Hoàn không chịu kiêng kỵ những điều vợ bảo.
Vừa rồi, cậu con trai được mẹ chiều chuộng, hay cho tiền chơi điện tử, không vượt qua được kỳ thi tốt nghiệp THPT. Chị Thu nghĩ rằng đó là do chưa đem con trai lên chùa “gửi” nên quyết định sang năm sẽ làm lễ cúng thật lớn để thần phật thay đổi số phận cho con. Cậu con trai càng có lý do để mặc sức “đầu tư” cho những buổi chơi game, ung dung chờ đến năm sau được phù hộ.
 |
| Việc thờ cúng giúp con người thanh thản hơn nếu không thái quá. Ảnh: Trần Bế. |
Gia đình chị Hường, ngụ Bình Phước, còn gặp chuyện tệ hơn. Người mê tín thái quá là anh Quân, chồng chị. Năm nay anh Quân mới 40 tuổi nhưng gia đình đã bốn lần chuyển nhà. Mỗi lần chuyển như thế, anh phải xem hướng đất, không có lần nào giống lần nào. Anh Quân bắt vợ phải đi xem bói rất nhiều nơi khác nhau để chọn ngày làm nhà. Thế nhưng khi công việc kinh doanh gặp thất bại, anh Quân lại đổ lỗi cho hướng nhà, hay ngày khai trương cửa tiệm không hợp tuổi mình.
Chị Hường tâm sự với các chuyên gia tâm lý: “Tôi mong các anh chị bày cho cách giúp chồng bớt mê tín để vợ con đỡ khổ. Tội nghiệp hai đứa nhỏ, hầu như lúc nào cũng nơm nớp lo lắng phải chuyển nhà và chuyển trường học”. Năm qua, do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế, công việc làm ăn khá vất vả nhưng gia đình chị vẫn có “đồng vô đồng ra” nếu khéo léo trong chi tiêu. Vậy mà gần tháng nay, anh Quân giao hẳn mọi việc nhà cửa, buôn bán cho vợ, để đi cùng thầy bói tìm mảnh đất phát tài, phát lộc.
Cả nhà chị Hường không khỏi bị sốc, khi anh Quân quyết định cả nhà phải chuyển sang tỉnh khác vì số mạng của anh chỉ “phát” khi làm ăn ở đó. Chị Hường ngậm ngùi bán hết nhà cửa, tài sản ở quê, để đưa con cái cùng chồng đi "lập nghiệp". Theo chồng đến nơi xa xứ, nhưng chị Hường vẫn còn trăn trở không biết chồng chị có yên tâm với mảnh đất mới, chính tay anh cất công tìm kiếm, hay không.
Trong cuộc sống có kiêng cữ, thờ cúng ở mức độ nhất định, vừa phải sẽ giúp tâm hồn con người thanh thản, nhẹ nhàng. Đó cũng là một cách biểu hiện của tính thận trọng, tỉ mỉ, giúp cho công việc diễn ra thuận lợi hơn. Nhưng cái gì cũng có ngưỡng nhất định. Việc kiêng cữ, thờ cúng do quá mê tín vô tình phủ nhận năng lực tự chủ của bản thân. Hệ lụy kéo theo không chỉ là vô tình ép mình phụ thuộc vào thế giới siêu nhiên, mà những người thân cũng phải khổ sở một cách vô lý.
Lê Phạm Phương Lan
Hội Tâm lý Giáo dục tỉnh Đồng Nai