Nhà sử học Dương Trung Quốc: 'Lịch sử đang thách thức chúng ta'

>> Lo lắng cho phim 1000 năm Thăng Long

- Thưa ông, có những đề tài lịch sử đang được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau trong cùng một thời điểm (do kịch bản, đạo diễn khác nhau), điều này khiến nhiều người e ngại rằng có thể làm rối trí khán giả, ông nghĩ sao?

- Đối với phim đề tài lịch sử, tôi rất e ngại người ta nghĩ đó là những tác phẩm nghệ thuật lịch sử hoặc những pho sử được viết bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Điều này hoàn toàn không đúng, bởi theo tôi giá trị lớn nhất của lịch sử là tính ngụ ngôn của nó. Tôi nghĩ, nếu nhiều tác giả cùng tham gia làm một đề tài như hiện nay là cơ hội thể nghiệm tốt. Tôi mong sao cùng một đề tài lịch sử sẽ có nhiều cách tiếp cận khác nhau, làm cho lịch sử phong phú hơn chứ không làm cho lịch sử sai lệch đi.

Nhà sử học Dương Trung Quốc.

Trong vai trò cố vấn, những người làm sử như chúng tôi chỉ bổ sung chất liệu để nghệ sĩ sử dụng như một thứ nguyên liệu cho việc sáng tạo, từ đó họ sẽ làm những điều họ muốn chứ không phải làm điều các nhà sử học muốn.

- Một số người cho rằng, việc ồ ạt sản xuất phim lịch sử với số tiền vài chục tỷ đồng mỗi phim như hiện nay là lãng phí. Ý kiến của ông về vấn đề này?
 
- Theo tôi, đây là lúc thử sức anh em nghệ sĩ nên không có gì là lãng phí cả. Lịch sử vẫn luôn thách thức chúng ta làm những bộ phim tốt, và đòi hỏi cấp thiết hiện nay là dân Việt phải rành sử Việt, thay vì sử Trung Hoa.

- Làm phim nhựa đề tài lịch sử đã khó, phim truyền hình dường như còn khó hơn. Các phim truyền hình lịch sử trước đây như Hoàng Lê nhất thống, Dưới cờ đại nghĩa, Trùng quang tâm sử… bị chê khá nhiều. Ông đánh giá thế nào về những thách thức khi làm phim truyền hình lịch sử?

- Tôi nghĩ phim truyền hình hay phim truyện nhựa chỉ là hai thể loại của điện ảnh và mỗi loại có đối tượng công chúng riêng. Chính vì thế, mỗi thể loại đều có mặt tích cực của nó, đừng e ngại “thị trường” hay không “thị trường”. Tôi nghĩ điều cần thiết nhất hiện nay là khi xây dựng một bộ phim, các nhà làm phim phải nghĩ đến phim làm ra phục vụ ai. Đương nhiên, những tác phẩm nghệ thuật mang tính chất hạt nhân, chính thống, quy mô nếu được xây dựng tốt sẽ thu hút nhiều tầng lớp xã hội khác nhau, với những nhu cầu khác nhau.

Cảnh trong phim Trần Thủ Độ. Nguồn: dienanh.net

Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận cái khó ở đây là chúng ta quá quen với những bộ phim lịch sử của Trung Quốc. Đây là khó khăn cũng như rào cản cho những tác phẩm của Việt Nam và không tránh khỏi xu hướng bắt chước. Chính vì thế, tôi cho rằng, các nhà làm phim của Việt Nam nên cố gắng tìm ra cách thể hiện riêng, để tạo ra sự hấp dẫn mới.

- Vậy theo ông, các nhà làm phim nên làm gì để tạo ra nét riêng?

- Các câu chuyện lịch sử thường không có gì mới. Muốn làm mới, các nhà làm phim nên khai thác nhiều hơn về ý nghĩa của những câu chuyện lịch sử, có thể là cách nhìn, cách đặt vấn đề cũng như cách kể chuyện. Đây có thể là một thách đố đối với các nghệ sĩ, nhưng đồng thời cũng là cơ hội để họ đi tìm chân trời mới.

- Xin cảm ơn ông!

5 dự án phim đề tài lịch sử hướng đến kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long là: Thái sư Trần Thủ Độ, dài 30 tập, được Nhà nước đầu tư 51 tỷ đồng; Chiếu dời đô có kinh phí dự kiến 60 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa; phim truyền hình Thái tổ Lý Công Uẩn (dài 40 -100 tập) Công ty Cát Tiên Sa đang triển khai, ước tính kinh phí đầu tư cũng không nhỏ; bộ phim truyện nhựa Long thành cầm giả ca do hãng phim Giải phóng thực hiện, tuy chưa công bố về kinh phí, nhưng Phó thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, đã ký quyết định đồng ý hỗ trợ kinh phí từ nguồn ngân sách trung ương; phim Tây Sơn hào kiệt của hãng phim Lý Huỳnh, đang thực hiện phần hậu kỳ.